
Tại diễn đàn tài chính năm 2026 ở Thành phố Hồ Chí Minh, ông Nguyễn Văn Hoài, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết tổng giá trị hàng hóa của hệ thống cảng biển Thành phố Hồ Chí Minh ước tính hàng năm hơn 1 nghìn tỷ USD.
Ông nói: “Mặc dù có các cụm cảng trung chuyển chính, nhưng khoảng 80% đến 90% giao dịch tài chính liên quan đến các luồng hàng này vẫn diễn ra tại Singapore và Hồng Kông.”
Để bù đắp khoảng trống thị trường này, một hệ sinh thái tài chính hàng hải sẽ được khởi động, bao gồm một sàn giao dịch tài chính hàng hải hoạt động theo mô hình “cảng đến tài chính”. Trong khuôn khổ này, tất cả dữ liệu liên quan đến hàng hóa, hợp đồng vận tải, vận đơn điện tử và dòng thanh toán sẽ được tiêu chuẩn hóa thành dữ liệu tài chính.
Dựa trên các luồng dữ liệu này, ông Nguyễn Văn Hoài bổ sung rằng dòng tiền ổn định được tạo ra từ dịch vụ xếp dỡ và lưu kho hàng hóa có thể được cấu trúc thành trái phiếu cơ sở hạ tầng, quỹ đầu tư hoặc sản phẩm chứng khoán hóa để thu hút vốn quốc tế dài hạn, đồng thời giúp các dự án cảng xanh dễ dàng tiếp cận tài chính môi trường, xã hội và quản trị.
“Sáng kiến chiến lược này nhằm chuyển đổi Thành phố Hồ Chí Minh từ một thành phố chỉ vận hành cảng và thu phí xếp dỡ hàng hóa thành một trung tâm trung chuyển vốn cho nền kinh tế biển rộng lớn hơn của Việt Nam. Hệ sinh thái này đã thu hút nhiều tổ chức tài chính lớn và doanh nghiệp logistics tham gia, bao gồm Gemadept, Cảng Sài Gòn, HDBank và nhiều doanh nghiệp quốc tế,” ông nói.
Vào tháng 2 năm nay, Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam cũng đã thành lập Trung tâm tài chính hàng không, hiện đã huy động được khoảng 6,1 tỷ USD vốn cam kết từ nhiều tổ chức tài chính như Boeing, Airbus và các tổ chức tài chính ở Dubai.
Một trung tâm công nghệ tài chính cũng đã được khởi động, với sự tham gia của các tập đoàn lớn như Momo, NAPAS, Ant International và Ngân hàng Trung Quốc.
Một trong những cơ chế nổi bật là sandbox quy định, một khuôn khổ thử nghiệm có kiểm soát dành cho các mô hình tài chính mới, với các lĩnh vực ưu tiên bao gồm thanh toán xuyên biên giới và token hóa.
Đồng thời, Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh cũng đang thúc đẩy việc thành lập một sàn giao dịch chứng khoán quốc tế và đã ký kết các thỏa thuận hợp tác với Nasdaq và Sở Giao dịch Chứng khoán London để phát triển hệ thống giao dịch và cơ chế niêm yết chéo.
“Mục tiêu của chúng tôi là cho phép các doanh nghiệp Việt Nam huy động vốn quốc tế trực tiếp tại Thành phố Hồ Chí Minh, đồng thời các nhà đầu tư trong nước cũng có thể giao dịch các cổ phiếu quốc tế như Google, Amazon hoặc Microsoft,” ông Nguyễn Văn Hoài nói.
Theo Tiến sĩ Trần Văn Lộc, thành viên Ủy ban Tư vấn Chính sách Tiền tệ Tài chính Quốc gia, việc phát triển trung tâm tài chính quốc tế là một bước cần thiết để Việt Nam tìm kiếm các nguồn lực bổ sung nhằm duy trì tăng trưởng kinh tế cao trong những năm tới.
Để đạt mức tăng trưởng khoảng 10%, Việt Nam cần huy động khoảng 280 tỷ USD vốn đầu tư xã hội hàng năm. Riêng Thành phố Hồ Chí Minh ước tính cần khoảng 50-60 tỷ USD mỗi năm. Đồng thời, tín dụng ngân hàng hiện vẫn chiếm hơn một nửa tổng nguồn vốn của nền kinh tế. “Thị trường vốn, bao gồm cổ phiếu, trái phiếu và quỹ đầu tư, hiện chỉ đóng góp khoảng 14% đến 15%. Tỷ lệ này cần được tăng gấp đôi trong những năm tới để giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng,” ông Trần Văn Lộc cho biết. Đáng chú ý, ông Trần Văn Lộc nhấn mạnh token hóa là một kênh huy động vốn tiềm năng trong những năm tới. “Trong mô hình này, các tài sản giá trị lớn như bất động sản trị giá 10 tỷ đồng (khoảng 384.000 USD) có thể được chia thành các đơn vị sở hữu nhỏ hơn, cho phép nhiều nhà đầu tư tham gia,” ông Trần Văn Lộc nói. Tuy nhiên, song song với cơ hội huy động vốn, sự phát triển của các trung tâm tài chính quốc tế cũng đặt ra những yêu cầu cao hơn đối với doanh nghiệp và người lao động. “Làm việc trong hệ sinh thái của các trung tâm tài chính quốc tế đòi hỏi năng lực tiếng Anh tốt, tiêu chuẩn công việc chuyên nghiệp và sự hiểu biết vững chắc về khuôn khổ pháp lý quốc tế. Đồng thời, các doanh nghiệp cần nâng cao năng lực quản trị và năng lực đổi mới, đặc biệt tỷ lệ doanh nghiệp Việt Nam đầu tư vào nghiên cứu và phát triển sản phẩm mới hiện chỉ khoảng 9%, thấp hơn nhiều so với mức trung bình toàn cầu là khoảng 28%,” ông Trần Văn Lộc nói. Ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết việc hỗ trợ doanh nghiệp nắm bắt cơ hội từ các trung tâm tài chính quốc tế là một trong những ưu tiên của tổ chức trong thời gian tới. Các trung tâm tài chính quốc tế cũng được kỳ vọng sẽ hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ huy động vốn, với quy mô huy động mục tiêu khoảng 769.000 USD mỗi năm. Tuy nhiên, các doanh nghiệp tham gia cần đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về quản trị công ty, minh bạch tài chính và năng lực vận hành. “Ngay cả khi các cơ chế thuận lợi đã được thiết lập, các doanh nghiệp chưa được chuẩn bị đầy đủ hoặc thiếu năng lực tham gia có thể bỏ lỡ những cơ hội quan trọng của giai đoạn phát triển tiếp theo,” ông Nguyễn Ngọc Hòa nói. Các nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới và Ngân hàng Phát triển Châu Á ước tính rằng Việt Nam hiện cần khoảng 15-17 tỷ USD mỗi năm cho các dự án thích ứng với khí hậu và phát triển cơ sở hạ tầng bền vững. Tuy nhiên, ngân sách nhà nước hiện chỉ đáp ứng được khoảng 30-35%, phần còn lại cần đến từ khu vực tư nhân.